Opadanje ekonomske moći SAD, praćeno usponom Kine tokom poslednih decenija, otvorilo je spektar teorijskih rasprava na levici o poziciji Kine u međunarodnom poretku. U kakofoniji glasova sa levice, svakako se ističe pozicija Giovannija Arrighija, kako prema kompleksnosti uticaja koji sintetiše, tako i prema kontraverzama na koje podstiče. Arrighijeva perspektiva se naslanja na Wallersteinovu paradigmu svet-sistema. Poreklo savremenog svet-sistema se prema Wallersteinu nalazi u nizu ekonomsko-političkih transformacija koje su se odigrale u Evropi tokom tzv. dugog 16. veka (od oko 1450. do oko 1640). Prateći Braudelovu metodologiju procesa dugog trajanja kapitalizam se vizira kao specifična konstelacija kapitala i političke moći vođena zakonom proširenja akumulacije. Utoliko, istorija kapitalističkog svet-sistema, predstavlja nestabilan proces ekspanzije, oivičen tzv. sistemskim ciklusima akumulacije – velikim istorijskim razdobljima ekonomskog rasta i opadanja, geografski lokalizovanih u određenom centru čiji se razvoj oslanja na različite vidove eksploatacije i aproprijacije vrednosti sa periferije. Sa druge strane, kritički se oslanjajući na teze Kennetha Pomeranza, Arrighi vidi prekapitalističku Kinu kao nosioca alternativne tržišne dinamike, čiji je nivo proizvodnje Evropa dostigla tek krajem 18. veka. Sa opadanjem hegemonije SAD, odnosno terminalnom krizom savremenog kapitalističkog svet-sistema, u Arrighijevoj vizuri ostaje mogućnost da se usponom Kine revitalizuje razvojni put, nasilno prekinut evropskom kolonizacijom, koji će ograničiti ekspanzionističke tendencije kapitalističke akumulacije, te zameniti imperijalistički monopol fokusom na osnaživanje ekonomskih potencijala unutrašnjeg tržišta.
Prijedlozi za čitanje:
Kraći tekstovi za upoznavanje:
Giovanni Arrighi, States, Markets, and Capitalism, East and West. Dostupno na: https://arrighinetwork.org/wp-content/uploads/2022/01/2007_arrighi_states-markets-and-capi talism-east-and-west.pdf
Giovanni Arrighi, The Winding Paths of Capital (Interview by David Harvey) Dostupno na: https://arrighinetwork.org/wp-content/uploads/2022/01/2009_arrighi_the-winding-paths-of-c apital
Dodatna Literatura:
Giovanni Arrighi, Adam Smith in Beijing: Lineages of the Twenty-First Century
Giovanni Arrighi, The Rise of East Asia and the Withering Away of the Interstate System. Dostupno na: https://jwsr.pitt.edu/ojs/jwsr/article/view/68/80
Giovanni Arrighi, Globalization and Historical Macrosociology. Dostupno na: https://arrighinetwork.org/wp-content/uploads/2022/01/2000_arrighi_globalization-and-histor ical-macrosociology.pdf
Immanuel Wallerstein, World-systems analysis: an introduction
Kenneth Pomeranz, Great Divergence: China, Europe, and the Making of the Modern World Economy. Dostupno na: http://piketty.pse.ens.fr/files/Pomeranz2000.pdf
Vladimir Milenković je završio studije novinarstva i filozofije na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu. Primarne oblasti interesovanja su mu marksističke teorije zavisnosti, teorija svet-sistema, marksistička estetika. Objavio je nekoliko radova s fokusom na istorijsku avangardu, i uređivao više zbornika Omladinske sekcije Estetičkog društva Srbije. Objavljuje teorijske i publicističke tekstove na portalu Slobodni Filozofski. Član je teorijsko-političkog kolektiva “Gerusija”.
Raspored predavanja
- Biblioteka SKD-a
